Centraal Bohemen

Slechts 45 km ten zuiden van Praag en daarom ook zeer druk bezocht door de stadsbewoners. De stuwdam bij Slapy (1954) is 60 meter hoog. Het meer is 40 kilometer lang en bochtig. Het wordt omringd door dichtbeboste heuvels. U kunt hier zwemmen, surfen, zeilen en op terrassen zitten. Er zijn restaurants, haventjes, aanlegplaatsen en strandjes.

20 km ten westen van het Slapymeer ligt Dobris met mooi rococo-slot uit 1745 waaromheen een "Frans" park met beelden en een fontein. 20 km ten oosten ligt slot Konopiste, oorspronkelijk een "Franse" burcht uit de 13e eeuw; omgebouwd in de 16e en 18e eeuw. Vanaf 1887 kwam de burcht in het bezit van de Oostenrijkse troonopvolger Franz Ferdinand, die het slot in romantische stijl liet ombouwen. U kunt het slot bezoeken. Er zijn rondleidingen door de salons, langs de verzamelingen (300.000 jachttrofeeën, 4682 wapens uit de 16e-18e eeuw en de St. Joriscollectie: schilderijen, beelden en gebruiksvoorwerpen, allemaal met de afbeelding van de Romeinse soldaat Joris), de slotkapel en de voormalige Orangerie. Ook de tuinen zijn een bezoek waard. In 1999 was het slot in de maanden mei tot oktober dagelijks geopend voor publiek.

40 km naar het noordwesten ligt het indrukwekkende kasteel Karlstejn, een gotische burcht uit 1348. In de 16e eeuw is het kasteel in renaissancestijl omgebouwd. Bezichtigingen van het Keizerspaleis, een historische tentoonstelling over Karel IV, Mariakerk met St. Catharinakapel (14e eeuw) en de toren; alles zeer de moeite waard! Vanuit Praag worden er veel excursies naar Karlstejn georganiseerd, maar u kunt ook op eigen gelegenheid erheen gaan. In 1999 was het kasteel iedere dag geopend.

In de Boheemse Karst, een kalkzandsteengbied rond Karlstejn, liggen de grotten van Koneprusy (12 km ten westen van Karlstejn), een 1 1/2 kilometer lange (druipsteen)grot met drie verdiepingen. Er zijn schedels en werktuigen van prehistorische mensen gevonden en een valsemunterij uit de 15e eeuw (als souvenier kunt u er een heller - thans de kleinste Tsjechische munteenheid - kopen).

ORLIKMEER en omgeving

Het Orlik(stuw)meer is 68 kilometer lang en grillig gekronkeld. Het is in 1961 ontstaan toen de dam in de Moldau gereed kwam. 's Zomers is het er eigenlijk altijd druk: het meer ligt niet ver van Praag, dus behalve vele buitenlandse toeristen, komen hier ook veel Pragenaars. De watersportmogelijkheden zijn voor veel mensen de belangrijkste trekpleister. Toch heeft het meer en de omgeving meer te bieden, zoals

Slot Orlik, een door water omgeven neogotisch kasteel uit 1849, gelegen in een bocht van het Orlikmeer. Er is een grote collectie meubels, schilderijen, porselein, wapens en jachttrofeeën te zien. De voormalige bezitter, Vorst Karl van Schwarzenberg, heeft meerdere keren de legers van Napoleon gesteund. Hiervoor heeft hij van Napoleon een aantal kostbare geschenken gekregen. Deze zijn te zien in eenmuseumpje in het slot. De reliëfkaart herinnert aan de bekende slag bij Austerlitz (in Tsjechië - zie onder "Slavkov" bij toeristische informatie Moravië). Bij Slot Orlik ligt een 350 m lange boogbrug over het water (alleen voor voetgangers).

De burcht Zvikov (deels ruïne) ligt, omringd door water, op de zuid-oever van het Orlikmeer, op het punt van de rivieren Moldau en Otava bij elkaar komen. De toegangspoort, een toren, het burchtpaleis rondom de binnenhof en de burchtkapel zijn bewaard gebleven.

20 km ten zuiden van het Orlik meer ligt de stad Pisek (373 m; 30.000 inwoners) aan de rivier Orava. Er zijn resten van de vesting uit de 15e/16e eeuw. Van de vroeggotische burcht uit de 13e eeuw is alleen het westfront nog over. U vindt dit op een binnenhof van het raadhuis. Verder zijn er nog vele historische gebouwen en huizen uit allerlei tijdperken en de stenen brug (met enkele beelden) over de Otava (uit 13e eeuw: ouder dan de Karlsbrug in Praag en de oudste stenen brug van Bohemen). Ten westen van de stad zijn archeologische vindplaatsen.

Blatna (25 km ten noordwesten van Pisek) is vooral bekend om zijn rozenteelt. Rondom het waterslot "Blatna" op een eilandje in het riviertje Lomnice (in 1992 opnieuw geopend - dagelijks, behalve op maandag, open voor publiek) ligt een 42 ha groot park waarin een damhertkudde leeft.

Tabor (450 m; 36.000 inwoners) Regiohoofdstad met historische kern, gelegen op een rots boven een dal waarin de rivier Luznice samenkomt met de beek Tismenicky potok. Het centrum valt in zijn geheel onder Monumentenzorg. Langs de kronkelige straatjes en aan het stadsplein is een groot aantal historische gebouwen te zien. Van de verdedigingswerken zijn nog restanten overgebleven (toren en poort). Onder het Zizkovplein liggen onderaardse kelders en gangen die u kunt bezoeken.

2 km ten noorden van Tabor ligt de 50 ha grote vijver Jordan (de naamsgelijkenis met de bijbelse Jordaan is niet toevallig: in de Hussietische tijd lieten de inwoners van Tabor hier hun kinderen dopen). De vijver is al in 1492 - eerste stuwmeer van Bohemen - ontstaan.

Bechyne (22 km ten zuidwesten van Tabor) is een klein kuuroord op de oever van de Luznice met een van oorsprong gotische burcht op een rots, verschillende historische gebouwen in het centrum en de oudste (1903) elektrische spoorweg van Midden-Europa.

HET GEBIED TEN OOSTEN EN TEN ZUIDOOSTEN VAN PRAAG

Zo'n 40 km ten oosten van Praag ligt het (kuur)stadje Podebrady (15.000 inwoners), beroemd om z'n 13 mineraalwaterbronnen en z'n glasindustrie. Het stadje ligt in de Elbevlakte. Behalve voor rust, relaxen en sport (o.a. golfen en paardrijden), komen gasten hiernaar toe om genezing te zoeken voor hart- en vaatziekten en chronische arthritis. De terreinaanleg is aangepast aan hartpatienten: alle paden in de talrijke parken en tuinen en langs de Elbe, zijn volkomen vlak, zonder trappen. Ontspanning: concerten, toneelvoorstellingen, paarsrijden, tennissen, zwemmen, vissen, roeien en (motor)boottochten op de Elbe. Het slot in Podebrady is oorspronkelijk uit de 13e eeuw, maar is vele malen verbouwd en het laatst - zeer ingrijpend - in de vorige eeuw. Verder kunt u in het Hellichmuseum historische, geologische en zoölogische collecties uit de streek bekijken.

Ongeveer 60 km ten oosten van Praag ligt het stadjes Hermanuv Mestec (280 m; 5.220 inwoners) op de hellingen van de Zelezne heuvels. Als sinds 1875 is Hermanuv Mestec een paardendressuurcentrum. In 1989 is het stadje als geheel tot monument verklaard. De belangrijkste historische gebouwen zijn het barokslot (1874 - oorsponkelijk was dit een vesting uit 1399), de St. Bartholomeuskerk (laatbarok - 1762), de laatgotische Maria-kerkhof kerk met op het kerkhof zeldzame grafstenen, barokke huizen op het stadsplein, de Joodse Wijk (bestaande uit een synagoge uit 1870, het huis van de rabbijn en de Joodse school) en het Joodse kerkhof uit de 16e eeuw (1.100 graven). De rijke natuur rondom Hermanuv Mestec is voor een deel (320 ha) tot "stilte-gebied" uitgeroepen: het kasteelpark (openlucht-bioscoop) met zeldzame houtsoorten en een fazantenpark.

Iets ten zuidwesten van het stadje ligt het recreatiegebied Konopac met camping, chalets, hotel, openlucht-bioscoop, zwemmeer met waterglijbaan, enzovoorts.

Kutna Hora (316 m; 22.000 inwoners) igt zo'n 50 km ten oosten van Praag. In het verre verleden was de stad - dank zij de zilverwinning - een geduchte concurrent van de hoofdstad! Uit die tijd (13e eeuw) dateert het Vlassky dvur, de Munt (thans nationaal monument - zeker bezoeken!) en het paleis van Koning Wenzel IV. Er zijn gelukkig nog meer historische gebouwen uit deze bloeitijd bewaard gebleven. De St. Barbarakerk met zijn tentvormige daken (zie foto) is wel het opvallendst. De kerk mocht niet onderdoen voor de St. Vituskathedraal in Praag, die in die tijd werd gebouwd. De plek waar de kerk moest komen, werd zorgvuldig uitgekozen: op het hoogste punt van de stad moest het imposante bouwwerk verrijzen. Goed gekozen, maar lastig, zoals bleek: in een periode van 60 jaar werd er door verschillende bouwmeesters aan gewerkt, maar ook toen was nog niet alles klaar. De voorgevel bijvoorbeeld, werd pas voltooid in 1905! U moet zeker niet nalaten om behalve naar de prachtige buitenkant ook even naar het schitterende interieur te kijken. Behalve de uitzonderlijke architectuur en de rijk van houtsnijwerk voorziene oude kerkbanken en kansel, zijn ook de herinneringen aan de zilverwinning interessant: de beeltenissen op sommige fresco's, de geschilderde wapens van de gilden en van rijke burgers en het beeld van een mijnwerker. Het voormalige Jezuïtencollege (1667 - barok), het Ursulinenklooster (1743), de bron/waterput (1495) en het kasteel - Hradek (tegenwoordig mijnbouwmuseum) - zijn ook het bekijken waard. De catacomben onder de stad zijn deels toegankelijk voor publiek.

In het voorstadje Sedlec, 2 km ten noorden van het centrum, kunnen u en uw kinderen griezelen in de kapel op het kerkhof bij de Maria Hemelvaartkerk. Van binnen is alles gemaakt uit beenderen en doodshoofden.

MACHAMEER en omgeving

Ten noorden van het Machameer ligt het Luznickegebergte, een groen landschap met bergtoppen tot ca. 800 meter. In het middengedeelte zijn de zandsteenformaties met gemengd bos bedekt.

In 1366 liet koning Karel IV bij Doksy een grote vijver aanleggen: het huidige Machameer (278 ha). Het 's zomers druk bezochte meer ligt temidden van beboste heuvels, op slechts 80 km afstand van Praag. Het water kan gemakkelijk een temperatuur van boven de 25 graden bereiken. Er wordt dan ook veel gezwommen, maar ook gezeild, gesurfd en geroeid. Rond het meer liggen een aantal toeristische plaatsjes, waarvan Doksy - aan de zuidelijke oever - de grootste is. Tussen de plaatsjes varen plezierboten. In het meer liggen twee rotseilandjes, de thuisbases van vele meeuwen, die hier hun eigen reservaat hebben. In Doksy vindt u behalve het nodige vertier (openluchttheaters, bioscoop, tennisbanen, overdekt zwembad, fitnesscentrum) een aantal historische bouwwerken: het slot, twee kerken en een Mariazuil. Aan de noordwestkant van het meer ligt Stary Splavy, een levendig toeristenplaatsje met strand, tennisbaan, haventje, jachtclub, openlucht bioscoop, minigolf en voor de inwendige mens restaurants, café's en bars.

Ten zuidoosten van het Machameer ligt de berg Bezdez (604 m) met de ruïne van de gelijknamige burcht. Van het eens zo belangrijke kasteel, dat in het verleden vele beroemde eigenaren had, zijn de vroeg-gotische burchtkapel, gedeelten van twee paleisgebouwen, twee torens en de muren bewaard gebleven.

Novy Bor (365 m; 11.470 inwoners) Noordboheems stadje in het dal van de beek Sporka, aan de zuidrand van het Luznickygebergte. Hoewel er enkele bezienswaardige historische gebouwen en huizen te bekijken zijn, zullen de meeste bezoekers hier toch komen vanwege de beroemde glasindustrie, die hier al sinds de 18e eeuw prachtig kristal produceert. Er zijn verschillende fabriekswinkels, onder andere van "Crystalex" en "Borokkrystal" (deze laatste is met name bekend om beschilderd glas en lusters). Rondleidingen door de fabrieken zijn ook mogelijk, maar helaas tijdens de zomermaanden enkele weken niet in verband met fabrieksvakantie. Op het kerhof in het bos net buiten het stadje zijn de geëxecuteerde deelnemers van de opstand van Rumburk in mei 1918 begraven.

Enkele kilometers ten noorden van Novy Bor verrijzen de toppen van het Luzickygebergte. Bij Krompach vindt u in een beschermd natuurgebied taxusbomen van 2000 jaar oud (naar men beweert: de oudste in Europa).

Aan de voet van de berg Klic (760 m) is het zandsteen zodanig verweerd en verpulverd, dat gemzen zich er thuis voelen. Ook groeien er zeldzame plantjes. Om deze redenen is dit gebied tot naturreservaat verklaard.

5 km ten westen van Novy Bor liggen de Panska skala (Herenrotsen). Door weersinvloeden op de zachte steensoort is hier een "natuurwonder" te zien: een groep kaarsrechte rotszuilen.

3 km ten zuidoosten van Novy Bor ligt de ruïne van de burcht Sloup op een 40 meter hoge rots. In de 14e eeuw werden er een aantal vertrekken in de rots uitgehouwen, wat nog steeds te zien is.

Ceska Lipa (254 m; 15.500 inwoners) Industriestadje dat al in de 12e eeuw ontstond. Van de lange historie getuigen nog het Augustinerklooster, de Latijnse school en een drukkerij (tegenwoordig museum), de Magdalenakerk (laat-gotisch), het Cerveny Dum (1583), een aantal Jugendstil- en Empiregebouwen en het raadhuis uit 1823.

Een kort overzicht van andere bezienswaardigheden: Zakupy (8 jm ten oosten van Ceska Lipa) met slot uit de 16e eeuw; Zahradky (8 km ten zuiden van Ceska Lipa): park met vijver (vogelreservaat) Nove Zamky - in september tentoonstelling van fruit, groenten en bloemen; en het kloofdal Peklo. Theresienstadt

Geschiedkundig te interessant is Theresienstadt (Tsjechisch: Terezin). We noemen het stadje hier bij z'n Duitse naam, omdat veel mensen als ze de Tsjechische naam zien niet de link leggen met het beruchte nazi-concentratiekamp. Terezin is een voorstad van Litomerice, dat hiermee met een brug over de Elbe verbonden is. Van oorsprong (1780) is Terezin een barokke vesting, gesticht door de Oostenrijkse keizer Josef II. Deze vesting is in z'n geheel bewaard gebleven en staat onder monumentenzorg. Hij bestaat uit drie delen: de Kleine Vesting, de Grote Vesting en daaartussenin de Vestingsruimte. De kleine Vesting is altijd als gevangenis gebruikt. Een beroemde (of beruchte, dat hangt er maar van af aan wiens kant je stond) "gast" was bijvoorbeeld Prinzip, de Serviër die de Oostenrijkse aartshertog Franz-Ferdinand vermoordde: de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog. In de Tweede Wereldoorlog diende de Kleine Vesting als Gestapo-gevangenis, waarin 2.500 mensen het leven lieten. Terezin als geheel was het grootste nazi-concentratiekamp van het toenmalige Tsjechoslowakije. De Grote Vesting diende als doorgangskamp voor ontzaglijk veel Joodse gevangenen (soms zaten er 70.000 mensen in dit getto!), waarvan er 60.000 onder verschrikkelijke omstandigheden stierven. De overigen werden getransporteerd naar de vernietigingskampen, zoals Auschwitz. De Kleine Vesting (herdenkingsmonument) en het vlak voor de poort gelegen kerkhof zijn tot Nationaal Monument uitgeroepen. Er zijn nog enkele cellen te zien, de werkplaatsen, de slaapbarakken, de waslokalen en de terechtsstellingsplaats. Er is een klein museum in het gebouw van de voormalige commandant, waar ook filmpjes vertoond worden.

Een bezoek aan Terezin is niet direct een plezier-uitje, maar wel buitengewoon indrukwekkend en aangrijpend.

In de buurt van Terezin ligt nog een kerkhof van Joodse slachtoffers. U herkent dit al van veraf aan de grote menora ("Joodse" kandelaar).

Ook niet onvermeld mag blijven de berg Rip (ca. 16 km ten zuidoosten van Terezin). Op de top staat een romaanse kapel uit de 12e eeuw. De overlevering vertelt dat Cech (spreek uit Tsjech) - de oervader van de Tsjechen - hier heeft besloten om zijn volk zich in dit land te laten vestigen.

Centraal Bohemen